
شش کشور، یک کمره.
زندگی برات علی باتور، به روایت جاهایی که از آنها گذشت: کویته، بامیان و کابل، راه ۲۰۱۲ از تایلند و مالیزیا و اندونیزیا، و ملبورن. تاریخها و جزئیات از مصاحبهها و نوشتههای خود اوست.
درهٔ بامیان، افغانستان، ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۲. © برات علی باتور.
۱۹۸۳ تا ۲۰۰۱
کویته
خانوادهای که یک بار پیشتر هم گریخته بود.
برات علی باتور در سال ۱۹۸۳ در کویتهٔ پاکستان به دنیا آمد، در خانوادهٔ هزارهای که در دههٔ ۱۹۷۰ از افغانستان رفته بود. محلههای هزارهنشین کویته پناهگاهی در محاصره بودند و هنوز هم هستند. حملههای فرقهای که بعدها مجموعهٔ «نسلکشی هزارهها در پاکستان» را ساخت، از همان سالها بخشی از زندگی روزمرهٔ شهر بود.
در حدود هجدهسالگی برای خبرنگاری از روزنامهٔ ساندی تلگراف که به کویته آمده بود ترجمانی کرد. با مزد آن یک کمرهٔ نیکون FM10 خرید و کارش را با عکاسی از عروسیها در کویته شروع کرد.
۲۰۰۲ تا ۲۰۱۲
بامیان و کابل
به سرزمینی برگشت که پدر و مادرش از آن رفته بودند.
پس از سپتمبر ۲۰۰۱، وقتی کندهار هنوز در دست طالبان بود، برای نخستین بار به افغانستان رفت و تصمیم گرفت پاسخش به آنچه میبیند عکاسی باشد. از ۲۰۰۵ با سازمان بینالمللی مهاجرت در بامیان کار کرد، در ۲۰۰۷ به کابل رفت و همان سال نخستین نمایشگاه انفرادیاش را برگزار کرد.
برای سفارت امریکا عکس گرفت، برای مرکز ارتوپیدی صلیب سرخ، و برای نشریههایی که بعدها کارهایش را چاپ کردند: واشنگتن پست، نیوزویک، وال استریت ژورنال و اشترن. در ۲۰۰۹ کمک مالی بنیاد جامعهٔ باز هزینهٔ هفت ماه کار روی مجموعهٔ «بچههای رقاص افغانستان» را فراهم کرد.
۲۰۱۲
واشنگتن پست، اپریل ۲۰۱۲
مجموعهای که ماندن را ناممکن کرد.
وقتی «بچههای رقاص افغانستان» نشر شد، مردانی که این کار رسوایشان کرده بود قدرت داشتند و تهدیدها روشن و مشخص بود. وظیفهاش را در سفارت از دست داد. دوستانش گفتند باید برود. در سپتمبر ۲۰۱۲ رفت، با یک کمره و یک تیلفون، از راه کویته به بانکوک.
سپتمبر ۲۰۱۲
بانکوک، کوالالمپور، بوگور
چهار روز، سه شب، بیستویک ساعت راه.
چهار روز در بانکوک، به انتظار اینکه او را به مالیزیا ببرند. عبور از مرز با قایق. سه شب حبس خانگی در کوالالمپور، بیاجازهٔ رفتن به کنار کلکین. پرواز به سوماترا، بیستویک ساعت در موتری با کلکینهای قفلشده، و ویلایی در بوگور که سه هماتاقیاش از آنجا با قایقی زودتر رفتند. آن قایق غرق شد و تنها یکی از آن سه زنده ماند.
او به عکاسی ادامه داد. کمره برای قاچاقبرها مهم نبود. خبرنگار مهم بود، و او دیگر به کسی نمیگفت که خبرنگار است.
قاچاقبرها معمولاً دربارهٔ پاکی و جاداری قایقها، آب بوتلی و جاکتهای نجات خوب وعدهٔ دروغ میدهند. برای همین پناهجویانی که سرانجام میرسند، زنگ میزنند و حقیقت را به دیگران میگویند.
سپتمبر ۲۰۱۲
بحر هند
نود و سه نفر در قایقی که برای خیلی کمتر ساخته شده بود.
شبانه از یک قایق تیزرفتار سوار شدند که در پیدا کردن قایق ماهیگیری راه را گم کرده بود. زیر عرشه، مردها به نوبت برای هوا دعا میکردند. شب دوم هوا خراب شد، آب داخل آمد و کپتان گفت باید برگردند. روی عرشه، مردم جاکتهای نجاتشان را برای هر کشتیای که شاید از آن نزدیکی میگذشت تکان میدادند. عکسی که او در همان لحظه گرفت، سال بعد نخستین جایزهٔ عکس سال نیکون-واکلی را برد.
عملهٔ کشتی آنها را تنها نگذاشتند. قایق بر صخرههای اوجونگ کولون، در دورترین نوک غربی جاوا، شکست. همه به ساحل رسیدند. او بازداشت شد، فرار کرد و دوباره به انتظار برگشت.
۲۰۱۳ تا امروز
داروین، و سپس ملبورن
خانه، و کار در کنار عکاسی.
کمیشنری عالی ملل متحد برای پناهندگان او را پناهنده شناخت و برنامهٔ بشردوستانهٔ استرالیا در ۲۰۱۳ او را به داروین آورد. چند ماه بعد دو جایزهٔ نیکون-واکلی برده بود و از جامعهٔ هزارهٔ دندینانگ، جایی که اکنون زندگی میکند، عکس میگرفت.
از آن زمان تا امروز: سخنرانیای در تداکس سیدنی که بیش از یک میلیون بار دیده شده است؛ نمایشگاههایی در موزیم استرالیای غربی، کتابخانهٔ ایالتی ویکتوریا و پوهنتون استرالیای جنوبی؛ فلمی مستند که جایزهٔ بهترین کارگردان را در جشنوارهٔ فلمهای مستند ملبورن برد؛ تدریس عکاسی خبری در پوهنتون آرامآیتی؛ هماهنگی برنامهٔ رهبری پناهندگان در مرکز منابع پناهجویان؛ و بنیانگذاری انجمن فرهنگی هزاره. او اکنون همراه با کاسیمیر برجس «سفر پناهندگی من» را کارگردانی میکند، فلم بلندی دربارهٔ همهٔ اینها.
سالشمار
- ۲۰۱۳عکس سال نیکون-واکلینخستین دورهٔ این جایزه، برای عکس «کوچ هزارهها، روز اول در بحر». به نام گلوبال میل ثبت شد.
- ۲۰۱۳گزارش تصویری نیکون-واکلیبرای «کوچ هزارهها».
- ۲۰۱۴جایزهٔ ارتباطات برای تغییر اجتماعیپوهنتون کوئینزلند، برای گزارش تصویریای که در قایق به سوی استرالیا ساخت.
- ۲۰۲۱بهترین کارگردان، استرالیاجشنوارهٔ فلمهای مستند ملبورن، برای «باتور: سفر یک پناهنده».
- ۲۰۲۵جایزهٔ داکلایپزیگدر رقابت معرفی پروژههای FACTory در کنفرانس بینالمللی مستند استرالیا، برای پروژهٔ In Focus که اکنون «سفر پناهندگی من» است.
- ۲۰۲۶تقدیر ویژه، جوایز موزیمها و گالریهای ویکتوریادر بخش پروژهٔ کوچک گالری، به کتابخانهٔ ایالتی ویکتوریا برای نمایشگاه «در جستوجوی پناه».
منابع
- AMES، ۲۰۲۱
- پدر و مادرش در اوایل دههٔ ۱۹۷۰ از افغانستان گریختند.
- مککی، ۲۰۱۴
- در حدود هجدهسالگی برای خبرنگاری از ساندی تلگراف ترجمانی کرد، یک کمرهٔ نیکون FM10 خرید و در کویته از عروسیها عکس گرفت.
- مککی، ۲۰۱۴
- در ۲۰۰۵ برای یک وظیفهٔ اداری با سازمان بینالمللی مهاجرت به بامیان رفت.
- مککی، ۲۰۱۴؛ ویلر سنتر
- در ۲۰۰۷ به کابل رفت؛ نخستین نمایشگاه انفرادیاش در همان سال برگزار شد.
- برادشیت، ۱۶ سپتمبر ۲۰۱۳؛ داکیومنتری استرالیا
- عکاس سفارت امریکا در کابل بود و پس از گزارش واشنگتن پست وظیفهاش را از دست داد.
- شرح عکس خود او برای TED، ۲۰۱۵
- سه هماتاقیاش در بوگور با قایقی زودتر رفتند؛ آن قایق غرق شد و تنها جعفر زنده ماند.
- به روایت خودش
- نوشتهٔ خود او برای ideas.ted.com در اپریل ۲۰۱۵، که شرح عکسهای سفر از آن گرفته شده است.















